Kutlamıyoruz, mücadeleye çağırıyoruz
Türkiye’de 24 Temmuz, 1908 yılında sansürün kaldırılması nedeniyle uzun yıllar “Basın Bayramı” olarak kutlandı. Ancak 1948 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin kararıyla bu günün adı “Basın Özgürlüğü İçin Mücadele Günü” olarak değiştirildi.
Bugün ise Türkiye’de basın özgürlüğünün ağır saldırılar altında olduğu, gazetecilerin tutuklandığı, haberlerin engellendiği, yayın organlarının kapatıldığı ve sansürün farklı biçimlerde sürdürüldüğü bir dönemden geçiyoruz. Bu nedenle 24 Temmuz’u bir bayram olarak kutlamıyor; basın özgürlüğü ve halkın haber alma hakkı için mücadele günü olarak görüyoruz.
Sansürü yalnızca bir haberin engellenmesi olarak görmüyoruz. Sansür, halkın doğru ve özgür bilgiye ulaşma hakkına, gazetecilerin mesleklerini özgürce yapabilme imkanına ve basın özgürlüğünün kendisine vurulan en büyük ketlerden biridir.
Bu nedenle 24 Temmuz’u bir bayram değil, basın özgürlüğü ve hakikatin savunulması için bir mücadele günü olarak ele alıyoruz. Bu günün anlam ve önemine binaen bir kez daha tüm gazetecileri, basın meslek örgütlerini ve demokratik kamuoyunu sansüre karşı ortak mücadele etmeye çağırıyoruz.
Bu gün vesilesiyle, son altı ayda Özgür Basın’a yönelik sistematik hale gelen sansüre dikkat çekmek istiyoruz. Bugün Cumhuriyet Gazetesi de SOL Haber’de sansüre uğrarken Özgür Basın geleneğini savunan kurumlara dönük uygulanan sansür sistematik hale gelmiştir. Buna karşı susmak yerine basın meslek örgütlerini ve demokratik kamuoyunu sansüre karşı ortak mücadele etmeye çağırıyoruz
Son 6 ayda yaşananlar;
Mezopotamya Ajansı: Ajansın X hesabına 8 Ocak'ta erişim engeli getirildi. 21 Ocak'ta ise Türkçe, Kürtçe ve İngilizce olmak üzere dört X hesabı aynı tarihte erişime engellendi. Aynı tarihte mezopotamyaajansi43.com alan adına da erişim engeli getirildi. Ajansın X hesabı 5 ve 11 Şubat tarihlerinde iki kez daha erişime kapatıldı. 27 Mart'ta X hesabı yeniden engellenirken, 31 Mart'ta ajansın Kürtçe X hesabına erişim engeli getirildi. 4 Nisan'da Bluesky hesabı, 6 Nisan'da ise Kürtçe X hesabı erişime engellendi. 23 Nisan'da ajansın Instagram hesabına erişim engeli getirildi. 21 Mayıs'ta ise ajansın hem Kürtçe hem de Türkçe X hesapları erişime engellendi.
JİNNEWS: JİNNEWS’in Türkçe X hesabına 8 Ocak'ta erişim engeli getirildi. 21 Ocak'ta internet sitesine erişim engellenirken, X hesabı da iki ayrı kez erişime kapatıldı. 31 Ocak'ta oluşturulan yeni Türkçe X hesabı da erişim engeliyle karşılaştı. 27 Mart'ta X hesabı yeniden engellendi. Ajansın Türkçe ve İngilizce X hesapları da erişime engellendi.
Ajansa Welat: Kürtçe yayın yapan Ajansa Welat’ın X hesabına 21 Ocak'ta erişim engeli getirildi. Hesap, 27 Mart'ta bir kez daha erişime engellendi.
Azadiya Welat: Azadiya Welat’ın X hesabı 21 Ocak'ta erişime engellendi.
Yeni Yaşam Gazetesi: Yeni Yaşam Gazetesi’nin X hesabı 21 Ocak'ta toplu engellemeler kapsamında erişime engellendi. 5 Şubat'ta ise BTK talebi doğrultusunda X hesabına yeniden erişim engeli getirildi. Gazetenin dijital medya platformu X’teki @yeniyasamnews3 hesabı ile TikTok hesabı da 18 Ocak'ta erişime engellendi. 17 Nisan'da ise Yeni Yaşam Gazetesi’nin Facebook ve TikTok hesapları kapatıldı.
ANF: ANF’nin X hesabı 30 Nisan ve 21 Haziran tarihlerinde erişime kapatıldı.
|
Basın kuruluşu |
Erişim engeli / kapatma sayısı |
|
Mezopotamya Ajansı (MA) |
13 |
|
JİNNEWS |
7 |
|
Yeni Yaşam Gazetesi |
5 |
|
Ajansa Welat |
2 |
|
ANF |
2 |
|
Azadiya Welat |
1 |
|
TOPLAM |
30 |
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Li Tirkiyeyê 24ê Tîrmehê ji ber ku di sala 1908an de sansûr hatibû rakirin, gelek salan wekî “Cejna Çapemeniyê” hat pîrozkirin. Lê belê di sala 1948an de bi biryara Komeleya Rojnamegerên Tirkiyeyê navê vê rojê wekî “Roja Têkoşîna ji bo Azadiya Çapemeniyê” hat guhertin.
Îro jî em di serdemeke ku li Tirkiyeyê azadiya çapemeniyê di bin êrişên giran de ye, rojnameger tên girtin, nûçe tên astengkirin, saziyên weşanê tên girtin û sansûr bi rêbazên cuda berdewam dike re derbas dibin. Ji ber vê yekê em 24ê Tîrmehê wekî cejnekê pîroz nakin; em vê rojê wekî roja têkoşîna ji bo azadiya çapemeniyê û mafê gel ê xwe gihandina agahiyan dibînin.
Bi vê minasebetê, em dixwazin balê bikişînin ser sansûra ku di şeş mehên dawî de li dijî Çapemeniya Azad bûye sîstematîk. Îro sansûr bi rêbaz û amûrên cuda metirsiya xwe ya li ser xebatên rojnamegeriyê didomîne. Ev pêkanînên ku ji astengkirina erişa nûçeyan heta qedexeyên weşanê, ji binçavkirin û girtina rojnamegeran heta zextên li ser saziyên weşanê, rasterast azadiya çapemeniyê hedef digirin.
Em sansûrê tenê wekî astengkirina nûçeyekê nabînin. Sansûr derbeyeke mezin e ku li mafê gel ê xwegihandina agahiyên rast û azad, derfeta rojnamegeran a meşandina pîşeya xwe ya bi awayekî azad û azadiya çapemeniyê hatiye dayîn.
Ji ber vê yekê em 24ê Tîrmehê ne wekî cejnekê, lê wekî roja têkoşîna ji bo azadiya çapemeniyê û parastina heqîqetê digirin dest. Li ser wate û giringiya vê rojê, em careke din bang li hemû rojnamegeran, rêxistinên pîşeyî yên çapemeniyê û raya giştî ya demokratîk dikin ku li dijî sansûrê têkoşîneke hevpar bimeşînin.
Ajansa Mezopotamyayê: Di 8ê Çileyê de hesabê Xyê yê ajansê hat astengkirin. Di 21ê Çileyê de jî çar hesabên Xyê ku bi zimanên Kurdî, Tirkî û Îngilîzî weşanê dikin di heman dîrokê de hatin astengkirin. Di heman rojê de navnîşana mezopotamyaajansi43.com jî hat astengkirin. Hesabê Xyê yên ajansê di 5 û 11ê Sibatê de du carên dî hat girtin. Di 27ê Adarê de hesabê Xyê yê ajansê careke dî hat astengkirin, di 31ê Adarê de jî hesabê Xyê yê Kurdî hat astengkirin. Di 4ê Nîsanê de hesabê Bluesky, di 6ê Nîsanê de jî hesabê Xyê yê Kurdî hatin astengkirin. Di 23yê Nîsanê de hesabê Instagramê yê ajansê hat astengkirin. Di 21ê Gulanê de jî hem hesabê Kurdî hem jî yê Tirkî yên Xyê yên ajansê hatin astengkirin.
JINNEWS: Di 8ê Çileyê de erişa li ser hesabê X ê Tirkî yê JINNEWSê hat astengkirin. Di 21ê Çileyê de malpera wê ya înternetê hat astengkirin û hesabê wê yê Xyê jî du caran cuda cuda hat girtin. Hesabê nû yê Xyê yê Tirkî ku di 31ê Çileyê de hatibû vekirin jî hate astengkirin. Di 27ê Adarê de hesabê Xyê dîsa hat astengkirin. Hesabên Xyê yên Tirkî û Îngilîzî yên ajansê jî ji erişê re hatin girtin.
Ajansa Welat: Di 21ê Çileyê de hesabê Xyê yê Ajansa Welat ku bi zimanê Kurdî weşanê dike hat astengkirin. Ev hesab di 27ê Adarê de careke din hat astengkirin.
Azadiya Welat: Hesabê Xyê yê Azadiya Welat di 21ê Çileyê de hat astengkirin.
Rojnameya Yenî Yaşamê: Hesabê X ê Rojnama Yeni Yaşamê di 21ê Rêbendanê de di çarçoveya astengkirinên komî de hat astengkirin. Di 5ê Sibatê de li ser daxwaza BTKê careke din astengî li ser hesabê X ê hat danîn. Hesabê @yeniyasamnews3 ê li ser platforma medyaya dîjîtal Xê û hesabê TikTokê di 18ê Çileyê de hatin astengkirin. Di 17ê Nîsanê de jî hesabên Facebook û TikTokê yên Rojnameya Yeni Yaşamê hatin girtin.
ANF: Hesabê Xyê yê ANFê di 30yî Nîsanê û 21ê Hezîranê de hatin astengkirin.
Saziya Çapemeniyê Hejmara girtin û astengkirinê
Ajansa Mezopotamyayê (MA) 13
JINNEWS 7
Rojnameya Yenî Yaşamê 5
Ajansa Welat 2
ANF 2
Azadiya Welat 1
GIŞTÎ 30
