NIRXANDINA RAPORA BINPÊKIRINÊN MAFAN A MEHA ÇİLE YA LI DIJÎ ROJNAMEGERAN
Di meha yekem a salê de binpêkirinên li ser azadiya ramanê û çapemeniyê berdewam bûn. Israra hikûmetê li ser siyaseta xwe ya şer û êrîşên li ser Rojava bûn sedema zêdebûneke girîng a binpêkirinên li dijî rojnamevanan di meha Çile de.
Ji 6ê Çile û pê ve, her ku êrîşên HTŞê li ser herêmên Kurdan zêde bûn, binpêkirinên azadiya çapemeniyê jî li Tirkiyeyê zêde bûn. Xwepêşandanên li dijî êrîşên li ser Rojava li gelek bajaran bi destwerdanên neqanûnî re rû bi rû man û rojnamevanên ku li ser van êrîşan dişopandin rasterast hatin hedefgirtin.
Di 14ê Çile de, nûçegihanê Ajansa Welat Nedim Oruç, dema ku li navçeya Cizîrê ya Şirnexê nûçeyek dişopand, ji aliyê polîsan ve bi lêdan hate binçavkirin û di 17ê Çile de hate girtin. Di heman demê de, nûçegihanên Ajansa Mezopotamya û JinNewsê gelek caran rastî êrîşên polîsan hatin. Hevseroka me Kesira Önel, digel rojnamevan Ferhat Akıncı, Pelşin Çetinkaya, Muhammed Ali Yılmaz û Heval Önkol, dema ku pêşketinên li Nisêbînê dişopandin, bi lêdan hatin binçavkirin; kamerayên wan hatin şikandin û alavên wan bi awayekî keyfî hatin desteserkirin. Ahmet Kanbal, Şîrîn Bayık, Ensar Özdemir, Bilal Guldem û Mahsun Kara, ku hewl didan binçavkirina hevkarên xwe tomar bikin jî rastî şîdeta fîzîkî hatin.
Li navçeya Pirsûsê ya Rihayê, nûçegihanê ANKAyê Ahmet Un dema nûçeyan dişopand, ji aliyê polîsan ve bi fîşeka gazê ve hate birîndarkirin. Di heman bûyerê de, rojnamevan Metin Yoksu di dema mudaxeleyê de ji ber ku fîşeka gazê li aliyê çepê yê serê wî ket birîndar bû û ew rakirin nexweşxaneyê. Rojnamevan Bekir Şeyhanli piştî ku ji aliyê wesayîteke zirxî ve hate lêdan birîndar bû. Binpêkirinên bi heman rengî li Wanê jî qewimîn, ku gelek rojnamevan ji şopandina nûçeyan hatin astengkirin û rojnamevan Kadir Cesur bi guleya plastîk hate hedefgirtin.
Êrîşên li ser rojnamevanan ne tenê bi şîdeta fîzîkî ve sînordar bûn; hesabên dîjîtal ên gelek rêxistinên medyayê û rojnamevanan bi awayekî keyfî hatin astengkirin. Gihîştina 39 hesabên medyaya dijital yên ku li ser êrîşên HTŞê yên li ser Rojava rapor dikirin, hate astengkirin. 23 ji van hesabên rojnamevanan bûn û 16 jî ên ajans, rojname û kanalên televîzyonê bûn. Li gorî daneyên Platforma Rojnamegeriya Daneyên Serbixwe, weşangerên hatine astengkirin bi tevahî 640,000 şopîner hene û postên wan 232 mîlyon temaşekirin wergirtine.
Di heman demê de, malperên Ajansa Mezopotamya û JinNews hatin astengkirin; Hesabên medyaya dîjîtal ên Ajansa Mezopotamya û Jinnews 3 caran hatin astengkirin. Di meha yekem a salê de, 3 malper hatin girtin, gihîştina 23 nûçeyan hate astengkirin û 458 hesabên medyaya civakî û naveroka wan hatin sansûrkirin. Ev pêkanîn ne tenê li dijî rojnamevanan in, lê di heman demê de rasterast li dijî mafê raya giştî yê gihîştina agahdariyê ne.
Di meha Çile de 14 rojnamevan hatin binçavkirin û rojnamevanek jî hate girtin. Dîsa 22 rojnamevan ji şopandina nûçeyên nûçeyan hatin astengkirin û 3 rojnamevan rasterast hatin tehdîtkirin. Ev bi zelalî nîşan dide ku mafê jiyan û ewlehiya rojnamevanan rasterast di bin gefê de ye.
Binpêkirinên azadiya raman û derbirînê di meha Çile de berdewam kirin. Li gorî daneyên meha Çile, li dijî rojnamevanekî lêpirsîn hate destpêkirin, li dijî rojnamevanekî doz hate vekirin û sê rojnamevan bi tevahî 3 sal, 9 meh û 7 roj cezayê girtîgehê wergirtin. Her wiha darizandinên 61 rojnamevanan di 29 dozan de berdewam kirin. Em dikarin bêjin ku heta 3ê Sibata 2026an hejmara rojnamevanên girtî 26 e.
Di meha Çile de, sansûr di sektorên înternet û medyaya dîjîtal de bû tiştekî asayî, rasterast destwerdana mafê raya giştî yê agahdarkirinê hate kirin. Azadiya çapemenî û derbirînê şertek bingehîn a civakek demokratîk e. Ev polîtîkayên ku rojnamegeriyê krîmînalîze dikin nayên qebûlkirin. Divê zext û tundûtûjiya li dijî rojnamevanan bi dawî bibe, rojnamevanên girtî tavilê werin berdan û sansûr û sînordarkirinên ragihandinê werin rakirin.
Em dîsa dibêjin; rojnamegerî ne sûc e. Em ê parastina rastiyan bidomînin.
KOMELEYA ROJNAMEGERAN A DICLE FIRATÊ
